De mythe van het verdwenen zwartgeld

De mythe:

Al jaren lang gaan er verhalen rond dat de Willem en Jaqueline Wittenberg een forse geheime zwartgeld bankrekening zouden hebben in Luxemburg. In het boek “De Deventer moordzaak” van Stan de Jong schrijft Stan “Eens in de zoveel tijd reisde het echtpaar met een pak zwart geld in de trein naar Luxemburg, alwaar de biljetten in een kluis werden gedeponeerd.”

Vlak voor haar dood zou de weduwe in de zomer van 1999 nog met een kennis zijn afgereisd naar Luxemburg om 60.000 gulden op te nemen. De weduwe zou dit geld thuis bewaard hebben en de moordenaar zou het na haar dood gestolen hebben.

De feiten:

Willem Wittenberg was een man met een grote passie voor beleggen. Dat beleggen beperkte zich niet alleen tot aandelen en opties maar ook voor termijncontracten (futures), edelmetalen, grondspeculaties en zelfs wijnen draaide Willem Wittenberg zijn handen niet om. De edelmetalen, voor zover bekend alleen goud en zilver, werden opgeborgen in bankkluisjes, de wijn werd opgeslagen bij een gespecialiseerd bedrijf in wijnconditionering.

Willem’s passie voor beleggen beperkten zich niet alleen tot hemzelf. Ook kennissen, vrienden en zelfs patiënten in psychiatrische inrichtingen werden overgehaald te gaan beleggen, In enkele gevallen leende Willem ze daar geld voor en in een enkel geval, zoals de dochter van een huisvriend, werden deze aandelen cadeau gedaan voor een speciale gelegenheid of een toekomstig doel zoals bv een paard.

Uit getuigenverklaringen en bezit is op te maken dat Willem goed boerde met zijn beleggingen maar ook wel eens forse verliezen moest incasseren. Zo verklaart een getuige Catharina dat haar man en Willem begin jaren ’80 samen belegden in de Amerikaanse goederentermijnmarkt en dat Willem daarbij één miljoen gulden verloren had.

Voor de beleggingen in aandelen, opties en termijncontracten gebruikte Willem Wittenberg meerdere banken en beleggingsadviseurs in Nederland en één bankrekening in Luxemburg.

Na de dood van Willem in december 1996 zijn er twee personen die de weduwe geholpen hebben inzicht in haar wijd verspreide kapitaal te krijgen en stappen te ondernemen dit bij elkaar te brengen. Deze twee personen waren een ex-patient en bridge leraar Jos S. en een “familie vriend” Pieter ter V.

Zo verklaart Pieter als hij wordt gehoord, vastgelegd in een proces verbaal op 29 september 1999, 4 dagen nadat de weduwe vermoord in haar woning werd gevonden, het volgende:

Samengevat verklaart Pieter dus:

• Hij heeft in 1997 samen met de weduwe het goud uit de bankkluisjes van de ING Deventer en Rotterdam gehaald en verkocht.
• De weduwe zou samen met Jos S. in de zomer van 1999 naar Luxemburg zijn geweest om de rekening leeg te halen en op te heffen. Ergens voordat de weduwe naar Luxemburg ging had ze hem verteld dat er ruim 60.000 gulden op de rekening zou staan. Het bedrag wat werkelijk uit Luxemburg gehaald is was hem niet meegedeeld naderhand.
• Er waren drie bankkluizen bekend. Een bij ING Deventer, een tweede in Rotterdam (leeg en vermoedelijk opgeheven) en een derde bij de ABN/AMRO in Deventer (opgeheven).

Samengevat verklaart Jos dus:

• Willem heeft hem verteld dat ze twee keer naar Luxemburg zijn geweest om geld te storten en de weduwe heeft hem verteld dat zij met haar man drie ipv twee keer naar Luxemburg zijn gereist om geld te storten op de Luxemburgse bankrekening, 25.000 per keer. In totaal zou dat 50.000 of 75.000 gulden zijn geweest.
• Jos is zelf slechts een keer naar Luxemburg geweest om daar 5.000 gulden te storten voor Willem Wittenberg.
• Jos is samen met zijn vrouw en de weduwe omstreeks 21 juni 1998 naar Luxemburg om de bankrekening leeg te halen en op te heffen. Het eindsaldo zou 15.000 gulden zijn geweest en de rest zou door waardedaling van de aandelen waar in belegd werd in rook zijn opgegaan.
• De weduwe heeft hem verteld dat ze het geld in de woning zou bewaren maar niet waar.

Naar aanleiding van deze twee verklaringen en omdat het bedrag niet in de woning werd teruggevonden, maar wel sleutels van twee verschillende bankkluisjes, heeft de politie een uitgebreid onderzoek ingesteld naar de vermiste 60.000 gulden en de bankrekening in Luxemburg. Daar kwam het volgend uit:

De rekening bij de ING in Luxemburg met nummer 073018 was een zogenaamde nummerrekening waarmee Wittenberg oa zijn zaken regelde bij een grote Amerikaanse futures handelaar. In augustus 1997 werd de Amerikaanse beleggingsrekening opgeheven en het eindsaldo teruggeboekt naar de nummerrekening van de ING in Luxemburg op verzoek van de weduwe.

Rechercheurs kregen, na telefonische toestemming van Louwes aan de bankdirecteur, inzage in de bank bescheiden van de rekening. In het oriënterend onderzoek rapport wordt daar het volgende over gemeld:

In de ordner van het onderzoeksdossier met de titel “beslag”, werden de afschriften van bescheiden aangetroffen, die betrekking hadden op de bankrekening van het echtpaar W. bij de NMB bank te Luxemburg rekening nummer 000000/4. Kennelijk betreft dit de interne administratie van de bank met betrekking tot deze rekening. Hieruit blijkt dat de rekening is geopend op 22 november 1988. Uit een overzichtsstaat van de contacten van de bank met de client staat als laatste vernield:

“15.6.98: Client helde. Man overl.. Komt 22-6 rek. sluiten.”

Voorts werd een opnamekwitantie aangetroffen van de ING bank Luxemburg (de NMB was inmiddels opgegaan in de ING) d.d. 22 juni 1998, waarop vermeld is dat ten laste van rekening nummer 00000 aan dhr/mw W . een bedrag van fl. 19.050 is uitbetaald.

In het tactisch journaal staan ook nog enkele opmerkingen met betrekking tot dit mysterie.

157 OVI 990930 13.45 telefoontje van Jos S.
Vanmiddag telefoontje gehad van Jos S. n.a.v. het verhoor van gisterenavond. Hij heeft in zijn administratie nog bescheiden gevonden m.b.t. de bankrekening in Luxemburg. In ieder geval heeft hij nog het stortingsbewijs van de f5.000 in augustus 1996. Hij zal deze bescheiden morgen na de begrafenis komen afgeven op het bureau.

In een het patiënten dossier van Jos S. worden 2 afschriften gevonden van stortingen op deze Luxemburg rekening die dus door Willem zelf zijn gedaan:

215 RB/WvV 991005 13.00 PD
W18: Hangmap, medisch dossier Sxxxxx.
Attentie: In deze map een enveloppe (met logo Wittenberg) gevonden. Op voorzijde staat geschreven: “Gegevens Huisarts, tzt retour” Hierin zaten 2 roze formulieren de NMB te Luxem-bourgh.
Betreft een storting van f 25000,= dd 881122 en f40.000,= dd. 881129

Uit het tactisch journaal is tevens op te maken dat de weduwe de dag na haar tripje Luxemburg, om de rekening daar leeg te halen en op te zeggen, gelijk naar de ING bank in Deventer is gegaan om het grootste deel van het opgehaalde zwartgeld daar in een kluisje te deponeren.

101 RtV/OvI 280999 16.00 ING bank
Vanmiddag een bezoek gebracht aan de EVG-bank vestiging, Smedenstraat te Deventer. Met toestemming van concern veiligheidszaken ING te Amsterdam de kluis (no. 189) geopend, welke op naam staat van J.J.E.G. Wittenberg-Willemen. Deze kluis is op 19 februari 1997 (09.10) voor het eerst door haar bezocht, waarna zij deze kluis alleen op 23 juni 1998 (11.15) nog bezocht heeft. In de kluis een geldbedrag aangetroffen van F 17.000,- (twee mapjes ING inh. 40×100; 10×1000; 12×250) alsmede een drietal zilveren kannetjes. Zij was alleen gemachtigd om de kluis te openen. Het geldbedrag alsmede de kannetjes in de kluis gelaten. Door ons zal de executeur-testamentair in kennis worden gesteld omtrent de inhoud. Kluissleutels zijn door Rein v/d Berg gevonden in een theeblikje in de braadslee.

De eerste keer dat de weduwe zelf de bankkluis heeft geopend op 19-2-1997 is dan om samen met Pieter ter V. het besproken goud uit de kluis te halen en te verkopen. De 2e en tevens laatste keer op 23-6-1998 om het geld uit Luxemburg erin te stoppen.

De conclussie van deze verklaringen is dan ook dat er in het totaal vanaf 1988 drie stortingen zijn gedaan op de rekening in luxemburg met een totaalbedrag van 70.000 gulden. Door verkeerde belegging is het saldo op 22 juni 1998 gedaald tot 19.050 gulden.

Het geeft tevens aan hoe gebrekkig en moeilijk informatie uit het onderzoek bij Louwes kwam. Louwes was immers, toen hij vier jaar later zijn “eigen verhaal” schreef, er ook nog van overtuigd dat er 60.000 gulden in Luxemburg moest zijn geweest.

De andere kluissleutels die in de woning zijn gevonden zouden van de ABN kluis zijn geweest bij de ABN in Deventer waar Pieter ter V. al melding van maakte. De kluis die opengemaakt moest worden omdat de Wittenbergs de sleutels niet konden vinden en wel het huurcontract wilden stoppen.

Het is goed mogelijk dat Louwes dit verhaal over het openmaken van de Deventer ABN kluis ook heeft gehoord van de weduwe. Dat zou de verwarring verklaren bij het eerste gesprek tussen Louwes en Pieter ter V. over de inhoud van de kluis waarvan Louwes zei dat die opengemaakt was en leeg bleek te zijn.