Hij schreef meer dan 30 boeken, sommige zelfs vertaald naar het Japans en het Chinees.
Hij is ook bekend uit de media, als commentator in de Deventer Moordzaak, de Hell's Angels, de Hofstadgroep en Joran van der Sloot.
En ook, maar vooral pleit hij sinds 1976 voor een verbetering van ons strafrechtsysteem, en per 1 januari gaat hij met emeritaat.

- Hartelijk welkom hier in de studio meneer Tak.
- Ja, ineens is het een soort levenswerk de verbetering van het strafrechtsysteem ?

Ja, ik heb het nooit zo gezien, ik ben er wel altijd mee bezig geweest en waarom ben ik er mee bezig geweest, omdat ik vanwege die strafrechtsvergelijking, dus het vergelijken van het Nederlandse stelsel met het buitenlandse stelsel en kijken wat daar voor positieve kanten in zitten en dan bepleiten dat die positieve kanten in Nederland ook worden ingebracht, natuurlijk een hele kritische kijk heb gekregen op het Nederlandse strafrechterlijk systeem en telkens heb voorgesteld, ga nou eens dat veranderen en dat veranderenen en dat veranderen, want dan wordt het alleen maar beter.
En als je dan over die 32 jaar terug kijkt, ja dat is een constante roep van mij geweest om dat strafrechtsysteem te verbeteren.
En ik heb voor een deel, ben ik, ben ik daarin ook aardig geslaagd, om maar een voorbeeld te noemen:
"De hele discussie over het beter motiveren van vonnissen, een punt waar ik al jaren over bezig ben, en zeg van, als je een Nedelands vonnis leest, dan kun je daarin niet zien wat er zich daadwerkelijk heeft afgespeeld, wat er eigenlijk gebeurt is, er staat nooit een verhaal in, nou dat is een jaar of drie geleden, is dat overgenomen door de Raad voor de Rechtspraak, die hebben daar een nieuw systeem ontwikkeld, Promis en sindsdien worden de vonnissen aanzienlijk leesbaarder en aanzienlijk beter."

- Dus U heeft ook wel een beetje succes, althans Uw missie wordt ook wel een beetje waarheid ?

Ja het is niet zo dat ik een roepende in de woestijn ben, godzijdank niet, want dan zou ik waarschijnlijk ook niet de energie daar niet meer voor hebben kunnen opbrengen.
Maar regelmatig komt het voor dat je wat bepleit en dat je dan plotseling ziet, gut, het slaat aan en het wil.
Om een ander voorbeeld te noemen, wij hebben een discussie gehad over de minimumstraffen in Nederland, over de invoering van lekendeelname aan de strafrechtspraak, daar heb ik uitgebreid samen met anderen over geadviseerd en bijvoorbeeld wat betreft die minimum straffen, daar hebben we een vergelijking gemaakt met Frankrijk en Duitsland en andere landen en wij zijn tot de conclusie gekomen, dat werkt daar niet en dat zou in Nederland helemaal niet werken, dus wij moeten dat niet invoeren en sindsdien zie je dat die discussie eigenlijk afgevlakt is en niemand dat meer opwerpt, omdat men zegt, ja gut, kennelijk valt daar niet erg veel aan te verdienen voor Nederland.

- Hoe is dat eigenlijk een beetje Uw missie geworden, hoe bent U terecht gekomen in die wereld van de strafrechtsvergelijking ?

Dat is een heel lang verhaal, maar het begint eigenlijk al in 1968, '69, ik was afgestudeerd en werd medewerker strafrecht aan de toen Katholieke Hogeschool in Tilburg en daar was net een nieuwe juridische faculteit en ik moest als wetenschappelijk medewerker beginnen aan een proefschrift en wilde een proefschrift gaan schrijven over het Nederlandse vervolgingsbeleid en had er anderhalf jaar aan gewerkt en kwam toen iemand tegen die zei, ik ben met het zelfde onderwerp bezig en ik ben bijna klaar. En toen was Leiden in last, want ja, twee kort achter elkaar verschijnende proefschriften over hetzelfde onderwerp werkt niet.
Ik heb toen dat wat ik had, daar heb ik een artikel van gemaakt en in het Nederlands geschreven en opgestuurd naar de hoofdredacteur van een Duits tijdschrift, nou stommer kan je niet doen.
Maar ik had in zoverre geluk, dat die hoofdredacteur altijd in Nederland op vakantie ging en die kon dat lezen en die zei, het past heel goed in dit tijdschrift en laat die hoofdredacteur nou ook directeur zijn van het grote en belangrijke Max Planck instituut, in Freiburg, en dat gaat over buitenlands recht en rechtsvergelijking en die zei tegen mij zo'n leuk stuk, wil je niet hier een tijd komen werken. Nou ik was net getrouwd en had net een kind en heb mijn vrouw en kind achter gelaten in Nederland, ben naar daar gegaan en heb daar aan een proefschrift over het Duitse vervolgingsbeleid gewerkt en toen dat klaar was, ben ik terug gekomen naar Nederland.

- En dit was waarschijnlijk in de jaren zestig ?

Je praat nu over, ja, dit was begin jaren zeventig, want ik ben in '73 gepromoveerd.

- dat was niet de tijd dat Nederlanders de neiging hadden om voor rechtvaardigheid naar Duitsland te kijken, om het daar te leren ?

Nou ik moet zeggen dat was verbazingwekkend, sinds de tweede wereldoorlog heeft Duitsland een systeem dat zo ongelofelijk goed en humaan ontwikkeld is, dat wij daar nog onze vingers bij kunnen aflikken, dat is het hele punt.
En weliswaar zijn in Duitsland in het kader van de RAF-activiteiten, zijn heel veel ontwikkelingen geweest,
ik noem maar wat, om bijzondere opsporingsbevoegdheden toe te passen, maar de regeling daarvan was veel beter dan de regeling die er bij ons toen was, wij pasten het ook toe, maar wij hadden geen wettelijke regeling daarvoor. En wij hebben pas sinds 2000 daar een regeling voor.

- Zegt U eigenlijk, dat de Duitsers een beter strafrechtsysteem hebben dan wij ?

Absoluut, absoluut, ik ken het Duitse strafrechtsysteem heel goed, omdat ik dat eigenlijk al 30 jaar volg, zij hebben een, ik heb daar een vrij grote vergelijking met het Nederlandse strafrechtsysteem over geschreven, het Duitse is echt aanzienlijk beter, is beter over nagedacht, maar er zijn ook veel meer rechten toebedeeld aan de verdachte dan in Nederland.

- Wat kan er beter aan het Nederlands rechtsysteem ?

Heel veel. Maar vooral kan er heel veel beter in het vooronderzoek, als het gaat over het onderzoek door de politie.
De positie van de verdachte in het vooronderzoek is eigenlijk nog een heel ouderwetse, hij is voorwerp van onderzoek en hij heeft eigenlijk nauwelijks iets in te brengen en zijn advocaat heeft ook bijna niets in te brengen en dat wreekt zich in het Nederlandse systeem.
En waarom wreekt zich dat, omdat de rechter en de officier, die baseren zich hoofdzakelijk op het proces-verbaal wat opgemaakt wordt de politie.

- Dus jij doet iets, je wordt opgepakt, je wordt in de cel gezet, als dat ernstig is en dan gaan ze werken aan een dossier dat naar de rechter moet ?

En alle opsporingsonderzoek is alleen maar gericht om het bewijs rond te krijgen tegen je.
Dat betekent, dat op een gegeven moment de politie in de val kan komen, dat ze een bepaald scenario aanneemt, dat het strafbare feit zo begaan is, als zij gedacht hebben volgens hun scenario en dat ze dan alle bewijs zoeken, dat past in dat scenario en bewijs wat in het voordeel van de verdachte pleit en wat er ook wel zou zijn als ze van een ander scenario uit zouden gaan, eigenlijk buiten beeld blijft.
En als je nou een advocaat zou hebben, die rechten heeft om op een gegeven moment de politie te dwingen om ook dat scenario te onderzoeken, zodat in ieder geval de onschuld van de verdachte, althans onschuld op bepaalde onderdelen, naar boven zou komen, ja, dan zou dat beter zijn en dat hebben we op dit moment niet.

- Het kan toch niet zo zijn dat een verdachte mee gaat doen aan het onderzoek ?

Waarom zou een verdachte niet op een gegeven moment tegen de politie kunnen zeggen, mijn scenario is dat en ik zou graag willen hebben, dat U onderzoekt of dat ook klopt. Ik heb hier een aantal aspecten, waar ik van kan zeggen, dat kan ik bewijzen, maar doe mij een lol en hoor die mensen, hoor die getuigen en nu is dat niet het geval.

- Hij wordt verhoord, dat gebeurt nu dus ook al en dan zou hij ook kunnen zeggen, nou ik kan bewijzen dat ik niet op de plaats delict was, luister maar eens naar mijn vriendje Jaap, bij wie ik toen was, of dat hij zelf getuigen kan oproepen ?

Nou ja, dat bijvoorbeeld zou een aanzienlijke verbetering zijn, dat de advocaat aan het Openbaar Ministerie kan vragen om bepaald technisch onderzoek te laten plaatsvinden, dat is op dit moment wel spaarzaam mogelijk, maar buitengewoon ingewikkeld, dat is niet zo eenvoudig als je zou denken, en Justitie beschikt over bijna oeverloze hoeveelheden geld om onderzoek te doen en de advocaat beschikt over vrijwel niks om onderzoek te doen.
Dus als het gaat over de gelijkwaardigheid van partijen in het vooronderzoek, die is nog ver zoek.
En een ander aspect is, waar we nu al tijden over discussiëren, in vrijwel alle landen in West-Europa mag de politie *) aanwezig zijn bij het onderzoek, bij het verhoor en in heel veel landen worden die verhoren door de politie ook opgenomen op, worden digitaal opgenomen op beeld of geluid.
In Nederland is dat nog steeds niet, is dat nog steeds niet gangbaar, pas sinds 1 januari zijn we daarmee begonnen; maar nog niet standaard, alleen nog bij bepaalde strafbare feiten.
Mijn vraag is: "Waarom eigenlijk ?"

- Dat als iemand een bekentenis doet, dat je dan ook op video kan kijken hoe het eruit zag toen hij die bekentenis deed ?

Precies, het is natuurlijk van uitermate groot belang om te weten, wanneer daadwerkelijk die bekentenis is uitgesproken, of dat in het tweede verhoor, in het derde verhoor of in het dertigste verhoor geweest is.
En of tijdens die verhoren niet een hoeveelheid informatie, die van belang is en waarvan later de rechter mogelijk zegt, ja maar dat is daderkennis, of die informatie niet sluipenderwijs door de politie is vrijgegeven, zonder dat ze dat bewust gedaan hebben, versta me goed, maar het kan zijn dat tijdens verhoren de verdachte informatie krijgt, die later bij een bekentenis tegen hem gebruikt kan worden, omdat men zegt kijk dat is daderinformatie.

- Kan uiteindelijk een verdachte in de rechtzaal, als dan uiteindelijk het dossier rond is en dat dossier ligt bij de rechter en de zaak gaat dienen, kan die dan niet alsnog heel veel rechtzetten, door te zeggen, je hebt die niet gehoord en je hebt die niet gehoord en wijzen op alle tekortkomingen in het onderzoek ?

Ja, dat zou je verwachten, dat dat zou kunnen. Maar zo ligt de situatie niet, de situatie is zo, dat de rechter op de zitting eigenlijk nauwelijks getuigen hoort, het enige wat de rechter op de zitting heeft, en dat heeft hij van tevoren gehad, is het proces-verbaal van de politie, het proces-verbaal van de rechter-commissaris, als er een gerechtelijk vooronderzoek geweest is, als er dus getuigen gehoord zijn, worden die niet op de zitting gehoord, maar worden die door de rechter-commissaris gehoord, alles wordt op papier gezet en die rechter krijgt voordat de zitting begint dat hele dossier, dat leest hij door, daar maakt hij aantekeningen bij, daar heeft hij eventueel nog vragen over en over die vragen zal hij met de verdachte praten, maar het horen van getuigen komt maar sporadisch voor. En als zo'n verdachte dus zegt, ja maar het is anders geweest dan er nu gezegd wordt, dan zegt de rechter op de zitting: "Dan had U dat bij de rechter-commissaris naar voren moeten brengen, waarom hebt u dat dan niet gedaan ?".
De positie van de verdachte in het vooronderzoek en op de zitting is dus minimaal.

- Dus eigenlijk is heel veel van het werk al op papier gedaan en heeft de rechter bij de voorbereiding zich waarschijnlijk al voor een groot deel een oordeel gevormd ?

Ja, dat is iets wat ik op basis van buitenlandse literatuur regelmatig zeg. Maar Nederlandse rechters zeggen, nee wij zijn wel zo professioneel dat we blanco de zitting op gaan.
Ik geloof best dat ze dat zouden willen, maar je maakt mij niet wijs, dat als je een heel dossier hebt gelezen en alles hebt gelezen wat in het nadeel van de verdachte pleit, dat je desondanks nog blanco de zitting op kunt gaan en blanco aan de verdachte vragen kunt stellen. Dat is bijna onmogelijk.

- Hoe doen ze dat in Duitsland ?

Nou dat is interessant, in Duitsland gaat de zitting op een totaal andere manier, de rechters krijgen van te voren geen inzage in het dossier; het dossier speelt op de zitting eigenlijk ook geen rol, omdat op de zitting alle getuigen, alle deskundigen worden uitgenodigd en rechtstreeks worden gehoord door de rechter.

- Alles wordt overgedaan ?

Alles wordt overgedaan, en op die zitting kan de verdachte ook aan die getuigen en aan die deskundigen een groot aantal vragen stellen.

- U pleit eigenlijk voor meer theater in de rechtzaal ?

Nou niet theater, want het is geen theater, we praten wel over heel serieuze zaken, ik noem maar wat, als je uitzicht hebt op tien of vijftien jaar gevangenisstraf, daar valt niet veel theater voor te maken, daar wil je wel hebben, dat als er dan zo'n oordeel komt, dat oordeel ook gebaseerd is op daadwerkelijk bewijs, dat spijkerhard gepresenteerd is en waar je de gelegenheid hebt gehad om je tegen te verweren.

- Wordt het niet te duur, als alles overnieuw moet worden gedaan in de rechtzaal ?

Ja, het wordt absoluut, het wordt een hele kostbare zaak, de Duitsers hebben dit overigens al sinds jaar en dag, sinds de tweede wereldoorlog, het onmiddelijkheidsbeginsel, dat al het bewijs ook daadwerkelijk gepresenteerd moet worden op de zitting, het is een veel kostbaarder systeem, er zijn veel meer rechters en veel meer officieren van justitie per 100.000 inwoners dan in Nederland het geval is.
Ons systeem is heel goedkoop eigenlijk, maar de vraag is of goedkoop niet ook invloed heeft op de kwaliteit.

- Er zijn nogal wat zaken in het nieuws geweest de laatste jaren van rechterlijke dwalingen of vermeend rechterlijke dwalingen, de zaak Lucia de B. was afgelopen jaar veel in het nieuws, de verpleegster die patienten zou hebben vermoord, dat ligt nu bij het hogere, bij een allerlaatste beroep, maar waarschijnlijk is zij toch onschuldig, zou zo iets in Duitsland ook gebeurd zijn ?

Nou dat is nog maar de vraag, of dat in Duitsland ook gebeurd zou zijn.
Kijk, wat wij in Nederland niet hebben, wij hebben geen getuige-deskundigen register.
En wie kan op de zitting als getuige-deskundige worden opgeroepen ? Iedereen, die zich presenteert als getuige-deskundige. En wij stellen geen kwaliteitseisen aan die getuige-deskundige.

- Is er in Duitsland een soort keurmerk van jij bent echt deskundig ?

Precies, daar heb je dus keurmerken, daar wordt gekeken naar hoe vaak bent U al opgetreden, wat is Uw wetenschappelijke kwalificatie, hoe wordt U gezien door Uw vakgenoten, wordt U veel aangevochten of wordt naar Uw woord geluisterd, dat soort aspecten.
Dat is in Nederland absoluut niet het geval en in die zaak van Lucia de B. daar zijn tientallen getuige-deskundigen gehoord en al die getuige-deskundigen spraken elkaar tegen, maar er waren ook getuige-deskundigen bij waarvan je echt je afvroeg of die wel enige vorm van deskundigheid op het terrein hadden, waarop zij getuigden.

- Eén van de voorbeelden was, dat statistisch zou de kans heel klein zijn dat die mensen allemaal overleden waren tijdens haar diensten en dus moest het wel moord zijn. Toen later kwamen andere statistici die zeiden die sommen kloppen niet, jullie hebben hele verkeerde statistiek gebruikt !

En dan moet je, kun je dat de rechter kwalijk nemen ? Je kunt de rechter niet kwalijk nemen, dat ie als statisticus niet kritisch genoeg geweest is. Wat je de rechter wel heb kunnen kwalijk nemen is dat, je zou kunnen zeggen, maar waarom heb je nou deze man als statisticus gehoord, terwijl die man niet als statisticus te boek stond. Er waren veel betere statistici in Nederland.
En dat is één van de grote problemen bij heel veel strafzaken waar het misgegan is, daar gaat het mis omdat daar deskundigen zijn geraadpleegd die eigenlijk niet voldoende deskundig waren of aan wie vragen zijn gesteld, waarvan de deskundige direct had moeten zeggen U mag mij die vraag niet stellen of U kunt mij die vraag niet stellen, want daar kunne wij als deskundigen nooit een antwoord op geven; anders gezegd: "Nederlandse Rechters weten te weinig van wat je aan deskundigen mag vragen en kunt vragen".

- Nou was het zo in die zaak Lucia de B. dat de rechter had gezegd, dat hij het statistisch bewijs uiteindelijk buiten zijn motivering van het vonnis had gelaten.

Ja natuurlijk, maar laten we heel eerlijk wezen, het zal niet zo eenvoudig zijn om als je eenmaal die informatie gekregen hebt, om die informatie zo in je hersens te blokken, dat je zegt daar hou ik helemaal geen rekening meer mee.
Natuurlijk voor het bewijs, voor de presentatie van het bewijs heeft het geen rol gespeeld.

- Maar wat in het hoofd van de rechter gebeurt, dat zou eigenlijk niet zo relevant moeten zijn, want hij schrijft een vonnis, waarin hij heel goed uiteenzet hoe hij tot zijn oordeel is gekomen ?

Ja, maar dat is nou net mijn grote probleem met de motivering van vonnissen geweest en nog wel een beetje. De rechter behoeft niet zoveel in dat vonnis neer te leggen.
Ons bewijssysteem is een uitermate, nou laten we zeggen, zwak systeem.
Je hebt niet zo vreselijk veel nodig om zaken te bewijzen, als je maar een paar bewijsmiddelen hebt is dat ruimschoots voldoende.
En als er bewijs is dat in het voordeel van de verdachte pleit en er is bewijs dat in het nadeel van de verdachte pleit, dan behoeft de rechter het bewijs dat in het voordeel van de verdachte pleit niet te bespreken en niet te zeggen waarom hij daar geen rekening mee houdt.

- Het zou dus veel uitgebreider moeten ?

Ja, dat is in Duitsland wel het geval, als je een Duits vonnis leest en je ziet dat daar op een gegeven moment bewijs is dat in het voordeel van de verdachte wordt aangebracht, dan gaat de rechter vertellen waarom hij dat desondanks toch niet laat meetellen.
En dan moet hij dus, om het maar zo te zeggen, met de billen bloot, want dan moet hij namelijk gaan vertellen waarom hij dat niet doet.
En daardoor krijg je dus, als je een Duits vonnis leest, een veel beter beeld van wat zich heeft afgespeeld, dan wanneer je een Nederlands vonnis leest.

- Is de politie in Duitsland ook beter ? Want dat beeld krijg je een beetje als je kijkt naar Tatort en Derek.
dat is natuurlijk een zwakke motivatie, maar is dat ook echt zo ?

Ja, maar als je naar Nederlandse uitzendingen kijkt van, hoe heet het programma, Flikken of zoiets, dan zijn ze ook wel goed. Kijk, op de televisie is de politie altijd heel goed.
Wat je wel kunt zeggen is, dat de Duitse politie wel veel effectiever is dan de Nederlandse.
Wij hebben, Jan Fiselier en ik, wij hebben een boek geschreven over die vergelijking Nederland-Duitsland en daar hebben we ook gekeken naar de opherderingspercentages van de Duitse politie met die van de Nederlandse politie en dan zie je dat met gelijke capaciteit de Duitse politie drie keer zoveel opheldert.
Dat is aanzienlijk.

- Hoe kan dat, drie keer is echt wel heel veel ? Het kan ook zijn dat de boeven dommer zijn in Duitsland.

Daar mag je niet van uit gaan, ik denk dat de criminaliteit in alle landen laten we zeggen, dat de intelligentie van criminelen niet al te laag moet worden ingeschat.
Hoe komt dat ? Omdat in Duitsland er een veel minder grote managementschil rond de politie zit.
Wij hebben hier 25, 26 politiekorpsen met allemaal heel veel mensen aan de top, daar gaat heel veel capaciteit in zitten, heel veel geld in zitten. In Duitsland is dat, is die schil, die managementschil veel dunner, daar is met andere woorden veel meer capaciteit in de opsporing en veel minder capaciteit in de ondersteuning en in de administratie en in nederland is dat precies omgekeerd.

- Maar minister ter Horst is ook bezig met de hervorming van de politie, die wil een grootschalige reorganisatie, daar is ze al mee begonnen.

Waarom dacht U dat dat was ?

- Omdat U gelijk heeft ?

Nou niet omdat ik gelijk heb, maar omdat we het toen wel zo helder op papier hebben gezet en daarna heb ik met een politie commissaris nog eens een ander boek geschreven over waar nou al dat vele geld dat in de politie gestopt is, waar dat nou naar toe gegaan is, dat bleek niet naar de opsporing gegaan te zijn, dat bleek alleen maar naar de ondersteuning en naar de administratie gegaan te zijn. En toen hebben we gezegd, kijk, dat kan natuurlijk niet.

- Maar U zegt dus wel, dat de minister op de goede weg is ?

Als het aan mij ligt wel, dan is deze minister zeer wel op de goede weg en zij is natuurlijk korpsbeheerder geweest en heeft alles van nabij gezien en meegemaakt.
En ik moet zeggen, dat ik naar aanleiding van dat boek dat wij toen geschreven hebben, waarin ik gezegd heb dat de Duitse politie dus drie keer zoveel ophelderde dan de Nedrlandse, heeft zij mij uitgenodigd om voor haar korps een keer een verhaal te houden en ik werd ook redelijk in de tang genomen door de korpsleiding, maar ik kon mij goed verdedigen.
Ja, zij was redelijk overtuigd van wat wij daar stelden.

- Alvorens ik U ging interviewen heb ik eerst de knipselmap gelezen, dat is altijd iets wat journalisten doen en heeft u ooit iets ergens gezegd, en dan ga ik kijken of U het hier nog een keer zegt, maar waarschijnlijk heeft U het nooit gezegd, maar misschien ook wel: "Ons strafrechtsysteem is inhumaan".

Dat stond boven een interview dat ik laatst heb afgegeven, dat heb ik nooit gezegd.
Wat ik wel gezegd heb is, dat er inhumane aspecten aan ons strafrecht zitten, inhumane aspecten en ik gaf daarbij als voorbeeld onze levenslange gevangenisstraf.
Wij hebben, eh, levenslange gevangenisstraf werd in Nederland eigenlijk bijna nooit opgelegd, tot de jaren '90 en toen is het in een stroomversnelling geraakt en we hebben nu tientallen mensen, die achter de tralies zitten, levenslang.
En levenslang betekent in Nederland gewoon, tot je tussen zes latten de gevangenis uitgedragen wordt.
Daarvan heb ik gezegd, dat vind ik inhumaan. En waarom vind ik dat inhumaan, omdat je daarmee mensen, die weliswaar zeer ernstige strafbare feiten hebben gepleegd, dat valt niet te ontkennen, eigenlijk afschrijft.
Je geeft ze geen uitzicht meer op de mogelijkheid, dat ze nog ooit uit de gevangenis komen.
Elders in Europa zie je dat levenslang gestraften, na 15 of na 20 jaar nog eens een keer bekeken worden en gekeken wordt hoe is het nou.

- dat hebben we net gezien met die Rote Armee Fraction leden waarvan eentje het afgelopen jaar is vrijgesteld.

Je kunt er dus vanuit gaan dat mensen in 15, 20 jaar veranderen, dat kan !

- Deze terrorist ging geloof onbespoten groente telen, of zo iets.

Dat zou wel heel goed kunnen en ik herinner mij dat ik een debat gehad heb met Haarsma Buma en die zei: "Je moet er toch niet aan denken, dat zo'n terrorist vrijkomt !". Maar zo'n terrorist gaat met z'n 21ste de bajes in, moet je die nou tot z'n tachtigste daar laten zitten en denk je nou daadwerkelijk, dat ie in die zestig jaar niet gaat veranderen ? Ik kan me dat nauwelijks voorstellen.

- Wat is de vertragende factor ? U pleit op allerlei manieren voor een verbetering van het strafrechtsysteem, in zekere zin doet het bijna 19e eeuws aan als U erover vertelt. Hoe komt het dat het zo langzaam veranderd ?

Nou dat komt voor een deel omdat Nederlandse strafjuristen over het algemeen heel tevreden zijn met hun strafrechtelijk systeem en ik moet zeggen, ik moet erkennen dat ik jaren ook in het buitenland met verve over ons strafrechtelijk systeem heb gepraat, als een systeem dat ook daadwerkelijk mooi en prachtig was en dat de kritische kanttekeningen die ik er nu bij plaats pas gekomen zijn naarmate ik me verder verdiepte in het buitenlandse strafrecht.

- Door over de grens te kijken ?

Door over de grens te kijken en het vervelende op dit moment is, dat er maar heel weinig mensen echt over de grens kijken, wat ik mij wel kan voorstellen, mijn collegaas hebben het zo druk met de ontwikkeling van het Nederlandse strafrechtelijk systeem en alles wat ermee samenhangt, dat ze te weinig tijd hebben om over de grens te kijken.
En ik heb in de bijzondere situatie verkeerd, dat ik die mogelijkheid wel kreeg.

- Deze oud en nieuw, en dat is dan ook afgekeken uit het buitenland, las ik in de krant, als je een rotje in iemands brievenbus gooit of je haalt ander kattekwaad uit met oud en nieuw, dan ben je voor 2 januari berecht. Dat lijkt me toch een mooie verbetering uit het buitenland afgekeken.

Nou kijk eh. Of dat gaat lukken is nog maar de vraag, vorig jaar werd dat ook gezegd en vorig jaar lukte dat ook niet. En de vraag is of het dit jaar in volle omvang gaat lukken.
Ik herinner mij dat naar aanleiding van wat er vorig jaar zich afspeelde, ik verschillende keren gevraagd ben, wat vindt U er nu eigenlijk van, van dat supersnelrecht en ik heb gezegd dat is prima, maar dan zul je wel je systeem en je organisatie erop moeten toespitsen. Dat betekent bijvoorbeeld dat je niet meer moet gaan werken met uitgetikte proces-verbalen, dat duurt te lang. Je zult dus met digitale bestanden moet werken.
Getuigenverklaringen zal je moeten opnemen, digitaal moeten opnemen en op een DVDtje moeten zetten en dat

- een soort supermodern digitaal snelrecht ?

Nou ja, in die zin, als de rechter maar z'n oordeel kan baseren op verklaringen van getuigen, die dingen gezien hebben en waar je niet al te veel kanttekeningen bij kunt maken, als die verklaringen gewoon helder en duidelijk zijn.

- Nou iedereen zit toch de hele dag met z'n mobieltje de sjollen, dan kan je het meteen sms-en naar de politie en dan kan die het meteen mailen naar de officier van justitie

Nou ja, waarom zou je dat niet kunnen gebruiken, we leven in 2009, we leven niet meer in 1868.

- Wat gaat U hierna doen, want U gaat met emeritaat, maar U houdt vast niet op ?

Nee, ik zeg, dat is altijd zo, nee ik blijf gewoon doorwerken, maar nu onbetaald, ik heb nu pensioen, nee ik blijf gewoon actief, ik ben nu bezig met een rapport voor de Raad voor Europa over de verschillen tussen het Openbaar Ministerie en de Rechterlijke Macht, dus de Rechters; dan ga ik begin februari naar Thailand om te adviseren over hoe de positie van vrouwen in strafgevangenissen kan worden verbeterd en zo blijft mijn jaar, komend jaar zit ik eigenlijk nog redelijk vol met kleinere en grotere klussen.

- En U blijft ook vaak optreden in de media ?

Nou dat is een ander punt. Om op te kunnen treden in de media, vind ik, moet je eigenlijk je rechtspraak bijhouden, de nieuwste ontwikkelingen, je moet wetgeving bijhouden en of ik daar nou nog zoveel zin in heb, dat waag ik te betwijfelen, dan moet je op de vierkante millimeter die zaken tot je nemen en dat vind ik minder interessant.
Maar mocht er zich nog een keer een Nederlandse wielrenner die in een buitenlandse ploeg werkt en voor EPO gesnapt is en daarvoor in Frankrijk achter de tralies wordt gezet, dan ben ik graag bereid om mijn diensten te verlenen.

- Zie je wel, U gaat er toch mee door !
- Ik dank U wel voor dit gesprek.

Graag gedaan.


*) hier versprak de professor zich en zal bedoeld hebben "de advocaat" !

Bovenstaande uit de eerste hand genoteerd tijdens uitzending en nagelopen mbv de Vila-VPRO stream, door hkdh dd 30/31 dec 2008.